Organ Bağışı Nedir? Nasıl Yapılır? Kimler Organ Bağışı Yapabilir?

Bir organ bağışı, başka bir insan için yeni bir yaşam şansı anlamına gelebilir. Organ nakli bekleyen hastalar için bağışlanan organlar hayati önem taşırken, toplumda organ bağışı konusunda hâlâ pek çok soru ve yanlış bilgi bulunuyor.

Peki organ bağışı nedir, kimler organ bağışı yapabilir, hangi organ ve dokular bağışlanabilir ve organ bağışı nasıl yapılır?

Tekirdağ Dr. İsmail Fehmi Cumalıoğlu Şehir Hastanesi’nin Organ Bağış Birimi tarafından paylaşılan bilgiler ve Sağlık Bakanlığı’nın güncel kaynakları doğrultusunda organ bağışı hakkında merak edilenleri derledik.

Organ bağışı nedir?

Organ bağışı, kişinin hayattayken kendi özgür iradesiyle, tıbben yaşamı sona erdikten sonra organ ve dokularının başka hastaların tedavisinde kullanılmasına izin vermesidir.

Organ bağışı ile organ nakli aynı şey değildir. Bağış, kişinin organlarının ölümünden sonra kullanılmasına yönelik iradesini ortaya koymasıdır. Organ nakli ise hastalıklı veya işlevini kaybetmiş bir organın yerine sağlıklı bir organın nakledilmesi işlemidir.

Organ nakli; kronik organ yetmezliği bulunan ve organ nakline ihtiyaç duyan hastalar için hayati bir tedavi seçeneğidir.

Kimler organ bağışı yapabilir?

Türkiye'de 18 yaşını doldurmuş ve akıl sağlığı yerinde olan kişiler organ bağışında bulunabilir. Bağışlanacak organ veya dokuların tıbben kullanılabilir olup olmadığı ise gerekli değerlendirmeler yapıldıktan sonra belirlenir.

Bu nedenle ileri yaşta olmak veya bazı kronik hastalıklara sahip olmak tek başına organ bağışına engel değildir. Bir kişinin bağışladığı organların nakil için uygun olup olmadığı, ihtiyaç ortaya çıktığında tıbbi ekipler tarafından değerlendirilir.

Hangi organ ve dokular bağışlanabilir?

Organ ve doku bağışı kapsamında tıbben uygun olan farklı organ ve dokular değerlendirilebilir.

Bunlar arasında;

• Böbrek

• Karaciğer

• Kalp

• Akciğer

• Pankreas

• İnce bağırsak

• Kornea

• Kemik

• Deri

• Tendon

• Kıkırdak

• Kalp kapağı

• Bazı diğer doku ve organlar

yer alabilir.

Hangi organ veya dokunun kullanılabileceği, vericinin tıbbi durumu ve nakil koşulları doğrultusunda uzmanlar tarafından belirlenir.

Organ bağışı nasıl yapılır?

Organ bağışı yapmak isteyen kişiler için artık yalnızca fiziksel başvuru seçenekleri bulunmuyor. e-Nabız üzerinden de organ bağışı beyanında bulunulabiliyor.

Sağlık Bakanlığı, online organ bağışı işlemlerinin e-Nabız uygulaması üzerinden yapılabildiğini belirtiyor. İşlem için e-Nabız hesabında onaylı cep telefonu numarasının bulunması ve sisteme e-Devlet, güvenli elektronik imza veya biyometrik doğrulama yöntemlerinden biriyle giriş yapılması gerekiyor.

Organ bağışı için ayrıca;

• İl Sağlık Müdürlüklerine,

• İlçe Sağlık Müdürlüklerine,

• Kamu hastanelerine,

• Üniversite hastanelerine,

• Özel hastanelerin ilgili birimlerine,

• Organ bağış birimlerine

başvurulabiliyor.

e-Nabız üzerinden organ bağışı nasıl yapılır?

Organ bağışı yapmak isteyen vatandaşlar e-Nabız sistemindeki “Organ Bağışı” bölümünden başvuru yapabiliyor.

Sağlık Bakanlığı'nın e-Nabız yardım sayfasına göre bu ekrandan yapılan organ bağışı bildirimleri Sağlık Bakanlığı'nın ilgili organ bağış birimlerine iletiliyor.

İşlemin güncel ekranları veya menü isimleri zaman içerisinde değişebileceğinden, başvuru sırasında e-Nabız'ın güncel yönlendirmelerinin takip edilmesi gerekiyor.

Organ bağışı yapan herkesin organları kullanılır mı?

Hayır.

Organ bağışı yapılmış olması, kişinin ölümünden sonra bütün organlarının mutlaka nakledileceği anlamına gelmez.

Özellikle beyin ölümü ile diğer ölüm durumları birbirinden ayrılmalıdır. Organ nakli açısından organların kullanılabilmesi için tıbbi ve hukuki şartların oluşması gerekir.

Tekirdağ Şehir Hastanesi de organ bağışı yapılmış olsa bile her ölüm sonrasında organ naklinin mümkün olmadığını; organların nakil amacıyla kullanılabilmesi için uygun tıbbi koşulların oluşması gerektiğini belirtiyor.

Beyin ölümü nedir?

Beyin ölümü, beynin tüm işlevlerinin geri dönüşsüz biçimde kaybedilmesi anlamına gelir. Bu durum bitkisel hayatla aynı değildir.

Organ bağışı açısından beyin ölümünün doğru şekilde belirlenmesi kritik önem taşır. Organların nakil amacıyla değerlendirilmesi, ilgili tıbbi ekiplerin yaptığı değerlendirmeler ve yasal prosedürler çerçevesinde gerçekleştirilir.

Bağışlanan organlar kimlere nakledilir?

Bağışlanan organlar rastgele kişilere verilmez.

Organ naklinde alıcıların belirlenmesinde kan grubu ve doku uyumu, tıbbi aciliyet ve ilgili tıbbi kriterler dikkate alınır. Organ dağıtımında kişinin dini, dili, cinsiyeti, ırkı veya ekonomik durumu kriter olarak kullanılmaz.

Organ paylaşımı ve nakil süreci ulusal koordinasyon sistemi içerisinde yürütülür.

Organ bağışından vazgeçilebilir mi?

Evet.

Organ bağışı kişinin kendi iradesine dayanan bir beyandır. Kişi daha sonra kararını değiştirmek istediğinde ilgili sağlık birimleri üzerinden gerekli işlemleri yapabilir.

Bunun yanında organ bağışlama kararının aile bireyleriyle paylaşılması da önemlidir. Böylece kişinin isteği hakkında ailesinin bilgi sahibi olması sağlanabilir.

Organ bağışı konusunda dini açıdan sakınca var mı?

Diyanet İşleri Başkanlığı Din İşleri Yüksek Kurulu, belirli şartlar çerçevesinde organ naklinin caiz olduğunu açıklamıştır.

Sağlık Bakanlığı'nın güncel bilgilendirmesinde de organ naklinin dini açıdan caiz olduğuna ilişkin Diyanet İşleri Başkanlığı kararına yer verilmektedir.

Bu konuda kişisel veya özel dini değerlendirme gerekiyorsa yetkili dini mercilerden bilgi alınması en doğru yaklaşım olacaktır.

Tekirdağ'da organ bağışı nereye yapılır?

Tekirdağ'da organ bağışı konusunda başvurulabilecek merkezlerden biri Tekirdağ Dr. İsmail Fehmi Cumalıoğlu Şehir Hastanesi Organ Bağış Birimidir.

Hastanenin resmi internet sitesinde yer alan güncel bilgilere göre Organ Bağış Birimi 2. katta bulunuyor.

Telefon: 0 (282) 204 09 00 / Dahili 12184

Hastane, organ bağışı ve organ nakli konusunda bilgilendirme hizmeti de sunuyor.

Ayrıca vatandaşlar organ bağışı işlemleri için İl Sağlık Müdürlüğü, İlçe Sağlık Müdürlükleri ve diğer yetkili sağlık kuruluşlarına da başvurabiliyor.

Çorlu'da organ bağışı yapmak isteyenler ne yapabilir?

Çorlu'da yaşayan ve organ bağışında bulunmak isteyen vatandaşlar, öncelikle e-Nabız üzerinden online organ bağışı beyanında bulunabilir veya yetkili sağlık kuruluşlarına başvurarak süreç hakkında bilgi alabilir.

Tekirdağ'daki yetkili sağlık kuruluşlarından biri olan Tekirdağ Şehir Hastanesi Organ Bağış Birimi'nden de bilgi alınabilir.

Özellikle organ bağışı konusunda kafasında soru işareti bulunan kişilerin, sosyal medyada veya internet üzerindeki doğrulanmamış bilgiler yerine Sağlık Bakanlığı ve sağlık kuruluşlarının resmi kaynaklarını esas alması önemlidir.

Organ bağışı neden önemli?

Organ yetmezliği yaşayan bazı hastalar için organ nakli hayat kurtarıcı bir tedavi seçeneğidir. Ancak naklin gerçekleştirilebilmesi için uygun organların bulunması gerekir.

Bu nedenle organ bağışı konusunda toplumdaki farkındalığın artması büyük önem taşıyor.

Bir kişinin aldığı bağış kararı, ölümünden sonra birden fazla hastanın tedavisine katkı sağlayabilecek bir sürecin başlangıcı olabilir.

Organ bağışı, yalnızca bir karar değil; başka bir insana yaşam umudu bırakma kararıdır.

Sık sorulan sorular

Organ bağışı için yaş sınırı var mı?

18 yaşını doldurmuş ve akıl sağlığı yerinde olan kişiler organ bağışında bulunabilir. Bağışlanan organların tıbben kullanılabilir olup olmadığı daha sonra uzmanlar tarafından değerlendirilir.

Kronik hastalığı olan biri organ bağışı yapabilir mi?

İleri yaş veya bazı sağlık sorunları tek başına organ bağışına engel değildir. Organların nakil için uygun olup olmadığı, gerekli tıbbi değerlendirmeler sonucunda belirlenir.

Organ bağışı e-Nabız üzerinden yapılabilir mi?

Evet. Sağlık Bakanlığı tarafından yapılan düzenlemeler kapsamında e-Nabız üzerinden organ bağışı beyanında bulunulabiliyor.

Organ bağışı için hastaneye gitmek gerekiyor mu?

Hayır. Güncel uygulamada e-Nabız üzerinden online organ bağışı beyanında bulunmak mümkün. Bunun yanında yetkili sağlık kuruluşlarının organ bağış birimlerine de başvurulabiliyor.

Organ bağışı yaptıktan sonra karar değiştirilebilir mi?

Evet. Organ bağışı konusunda kararını değiştiren kişiler ilgili sağlık birimlerine başvurarak süreç hakkında bilgi alabilir.

Organ bağışı yapan kişinin bütün organları mutlaka alınır mı?

Hayır. Organların kullanılabilmesi için gerekli tıbbi şartların oluşması gerekir. Her bağışın tamamı veya her organın kullanılması zorunlu değildir.

Unutmayın: Organ bağışı konusunda vereceğiniz karar, başka bir insan için yaşam umudu olabilir.

Organ bağışı hakkında işlem yapmadan önce güncel uygulamalar için Sağlık Bakanlığı'nın resmi kaynaklarını ve yetkili sağlık kuruluşlarını esas alın.